Jeffrey Mishlove: Συνείδηση, Οντολογικό Σοκ και τα Όρια της Πραγματικότητας

Στην ιστορία της σύγχρονης έρευνας γύρω από τη συνείδηση, την παραψυχολογία και το φαινόμενο των UFO, λίγες προσωπικότητες υπήρξαν τόσο δύσκολες να περιγραφούν όσο ο Jeffrey Mishlove. Η διανοητική του πορεία εκτείνεται σε μια περιοχή όπου τα όρια ανάμεσα στην επιστήμη, τη φιλοσοφία, τον μυστικισμό και την ανθρώπινη εμπειρία παύουν να υπάρχουν . Δεν υπήρξε ο τυπικός ουφολόγος που αφιέρωσε τη ζωή του στη συλλογή φωτογραφιών, στρατιωτικών αναφορών ή ραντάρ. Ούτε  παρέμεινε ένας συμβατικός ψυχολόγος που αντιμετώπιζε τη συνείδηση αποκλειστικά και μόνο ως νευροχημικό προϊόν του εγκεφάλου. Αντίθετα, κατευθύνθηκε σε μια " γκρίζα | περιοχή όπου η ανθρώπινη εμπειρία αντιμετωπίζεται ως πύλη  προς βαθύτερες δομές της πραγματικότητας.

Η σημασία του Mishlove βρίσκεται  στα ερωτήματα που τόλμησε να θέσει. Για εκείνον, το κεντρικό μυστήριο δεν ήταν απλώς αν υπάρχουν εξωγήινοι πολιτισμοί ή αν τα UFO αποτελούν φυσικά αντικείμενα ή drones αρχαίας άγνωστης τεχνολογίας. Το πραγματικό πρόβλημα αφορούσε τη αληθινή φύση της πραγματικότητας και τον ρόλο της ανθρώπινης συνείδησης μέσα σε αυτήν. Μέσα από αυτή τη μετατόπιση, η ουφολογία έπαψε να είναι αποκλειστικά ένα ζήτημα αεροδιαστημικής και εξωγήινης ζωής και μετατράπηκε σε πρόβλημα φιλοσοφίας της συνείδησης, ψυχολογίας και οντολογίας.

Ο Mishlove ανήκει σε μια γενιά στοχαστών που διαμορφώθηκαν μέσα στην πολιτισμική έκρηξη της δεκαετίας του 1960 και των αρχών του 1970. Η μεταπολεμική Αμερική βίωνε τότε μια βαθιά υπαρξιακή κρίση . Η αισιοδοξία του τεχνολογικού ορθολογισμού και των αγορών άρχισε να κλονίζεται από τον πόλεμο του Βιετνάμ, τον φόβο της πυρηνικής καταστροφής, την κοινωνική αποξένωση , την πολιτική διαφθορά και την αίσθηση ότι ο δυτικός πολιτισμός είχε χάσει την πνευματική του διάσταση. Μέσα σε αυτό το κλίμα εμφανίστηκε ένα νέο ενδιαφέρον για πιο πνευματικές θεματικές , τις ανατολικές θρησκείες, τα ψυχεδελικά, τον διαλογισμό και τις μυστικιστικές εμπειρίες. Η ανθρώπινη συνείδηση άρχισε να αντιμετωπίζεται πλέον ως ενεργό πεδίο εξερεύνησης.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή την πολιτισμική αλλαγή πλεύσης έπαιξε το Esalen Institute. Το Esalen δεν ήταν απλώς ένα εναλλακτικό πνευματικό κέντρο αλλά ένα εργαστήριο εξερεύνησης του νού . Εκεί συναντήθηκαν ψυχολόγοι, μυστικιστές, φυσικοί, σαμάνοι, γκουρού, ψυχεδελικοί ερευνητές και φιλόσοφοι της συνείδησης. Το Human Potential Movement, το οποίο αναπτύχθηκε γύρω από το Esalen, υποστήριζε ότι ο άνθρωπος διαθέτει ανεκμετάλλευτες δυνατότητες που παραμένουν καταπιεσμένες από τη βιομηχανική κοινωνία και τον αυστηρό επιστημονικό υλισμό. Το κύριο θέμα της μελέτης του ήταν η ιδέα ότι η συνείδηση μπορεί να επεκταθεί, να μεταμορφωθεί και εν τέλει να αποκτήσει πρόσβαση σε βαθύτερα επίπεδα πραγματικότητας .

Ο Mishlove επηρεάστηκε βαθιά από αυτό το περιβάλλον. Η σκέψη του ανήκει ξεκάθαρα στην ίδια πνευματική γενιά με μορφές όπως ο Stanislav Grof, ο Alan Watts, ο Ram Dass και ο Terence McKenna. Όλοι τους, , ο καθένας με τον δικό του τρόπο , αμφισβήτησαν την ιδέα ότι η ανθρώπινη εμπειρία μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά στην βιολογία και την ύλη . 

Το ενδιαφέρον του Mishlove για την παραψυχολογία γεννήθηκε μέσα σε αυτή τη γενικότερη αμφισβήτηση του επιστημονικού υλισμού. Όταν σπούδαζε ψυχολογία στο University of California, Berkeley, άρχισε να εξερευνά τα λεγόμενα φαινόμενα psi : τηλεπάθεια, διόραση, remote viewing και προαισθήσεις. Πήρε την αμφιλεγόμενη απόφαση να αποκτήσει διδακτορικό στην παραψυχολογία, αμφιλεγόμενη ακόμη και για την εποχή. Ωστόσο, για τον Mishlove το θέμα δεν ήταν απλά η αποδοχή του υπερφυσικού αλλά η διερεύνηση των ορίων της ανθρώπινης αντίληψης.

Στον πυρήνα της σκέψης του βρίσκεται μια βαθύτερη φιλοσοφική σύγκρουση: η κρίση του επιστημονικού υλισμού. Από τον 19ο αιώνα και μετά, η κυρίαρχη επιστημονική κοσμοθεωρία αντιμετώπισε τη συνείδηση ως παράγωγο της εγκεφαλικής λειτουργίας. Ο άνθρωπος θεωρήθηκε βιολογική μηχανή και η πραγματικότητα αντιμετωπίστηκε ως καθαρά υλικό σύστημα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, εμπειρίες όπως η τηλεπάθεια, οι μυστικιστικές αποκαλύψεις, οι επιθανάτιες εμπειρίες ή οι εμπειρίες UFO θεωρούνταν είτε ψευδαισθήσεις είτε παθολογικά φαινόμενα ενώ σε ορισμένα πιο κλειστά συστήματα , τα παραπάνω έπαιρναν και μεταφυσικές προεκτάσεις.

Ο Mishlove πίστευε ότι αυτό το υλιστικό μοντέλο ίσως είναι ανεπαρκές και αν και δεν ισχυριζόταν ότι η παραψυχολογία έχει ήδη αποδείξει την ύπαρξη μη τοπικής συνείδησης ή υπερφυσικών δυνάμεων, θεωρούσε ότι η επιμονή με την οποία τέτοιες εμπειρίες επανεμφανίζονται σε διαφορετικούς πολιτισμούς και εποχές δείχνει ότι υπάρχει κάτι βαθύτερο που δεν κατανοούμε πλήρως. Μέσα από αυτή τη οπτική, η παραψυχολογία λειτουργεί σαν ρωγμή μέσα στο υλιστικό μοντέλο της πραγματικότητας.

Η επιρροή του William James υπήρξε καθοριστική. Ο James είχε ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα υποστηρίξει ότι οι μυστικιστικές και εξαιρετικές εμπειρίες δεν πρέπει να απορρίπτονται απλώς επειδή είναι ασυνήθιστες. Ο William James, στο κλασικό του έργο The Varieties of Religious Experience (1902), μετέφερε το κέντρο βάρους της θρησκευτικής μελέτης από τα άκαμπτα εκκλησιαστικά δόγματα στην αυθεντική, υποκειμενική ανθρώπινη εμπειρία, αναδεικνύοντας τον μυστικισμό ως τον απόλυτο πυρήνα της πίστης. Για να οριοθετήσει επιστημονικά αυτές τις φευγαλέες καταστάσεις, ο Αμερικανός στοχαστής εισήγαγε τέσσερα θεμελιώδη ψυχολογικά γνωρίσματα που τις διαφοροποιούν από την καθημερινή συνείδηση. Πρώτο χαρακτηριστικό είναι το ανέκφραστο, καθώς το άτομο βιώνει μια κατάσταση που αδυνατεί να μεταφέρει με το περιορισμένο λεξιλόγιο της κοινής γλώσσας. Ταυτόχρονα, η εμπειρία διαθέτει μια ισχυρή νοητική ποιότητα, αφού δεν αποτελεί ένα απλό, θολό συναίσθημα, αλλά μια πηγή άμεσης, ενορατικής γνώσης που αποκαλύπτει βαθιές αλήθειες για το σύμπαν. Παρά τη νοητική της ένταση, η μυστικιστική κατάσταση διέπεται από παροδικότητα, καθώς σπάνια διαρκεί περισσότερο από λίγες ώρες, αν και αφήνει πίσω της αποτυπώματα που μεταμορφώνουν ριζικά την προσωπικότητα του υποκειμένου. Τέλος, το άτομο βιώνει μια ιδιότυπη παθητικότητα, νιώθοντας ότι η δική του θέληση αναστέλλεται και ότι καθοδηγείται από μια ανώτερη, εξωτερική δύναμη.Επεκτείνοντας την έρευνά του πέρα από τις παραδοσιακές θρησκευτικές πρακτικές, ο James μελέτησε τη χρήση χημικών ουσιών, πειραματιζόμενος ο ίδιος με το υποξείδιο του αζώτου και αναλύοντας μαρτυρίες για τη χρήση αλκοόλ και αιθέρα. Διαπίστωσε ότι οι χημικοί αυτοί διεγέρτες έχουν την ικανότητα να διαρρηγνύουν τα όρια της ορθολογικής συνείδησης και να ανοίγουν μια πύλη προς τις ίδιες ακριβώς μυστικιστικές αλήθειες που βιώνουν οι ασκητές. Για τον James, η χημικά προκληθείσα εμπειρία δεν ήταν μια ψευδαίσθηση, αλλά μια αυθεντική αποκάλυψη, γεγονός που αποδεικνύει ότι η καθημερινή μας λογική είναι απλώς ένας τύπος συνείδησης, γύρω από τον οποίο υπάρχουν εντελώς διαφορετικές μορφές πραγματικότητας, χωρισμένες από μια λεπτή μεμβράνη. Από τη σκοπιά του φιλοσοφικού πραγματισμού που πρέσβευε, ο James αρνήθηκε να αναλωθεί σε αναζητήσεις για την αντικειμενική ή μεταφυσική προέλευση αυτών των φαινομένων. Αντίθετα, υποστήριξε ότι η εγκυρότητα και η αξία κάθε μυστικιστικής εμπειρίας, ανεξάρτητα από το αν προκλήθηκε από προσευχή ή από μια χημική ουσία, πρέπει να κρίνεται αποκλειστικά από τα πρακτικά της αποτελέσματα στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου. Εφόσον μια τέτοια εσωτερική αποκάλυψη παράγει θετικούς «καρπούς», όπως η εσωτερική γαλήνη, η ηθική ανάταση, η εξάλειψη του υπαρξιακού φόβου και η αγάπη προς τον πλησίον, τότε οφείλει να αντιμετωπίζεται ως μια απόλυτα αληθινή, έγκυρη και ζωτική ψυχολογική πραγματικότητα για το άτομο που τη βίωσε. Ο Mishlove κινήθηκε ξεκάθαρα μέσα σε αυτή την παράδοση. Δεν αναζητούσε αποδείξεις μέσα στο επιστημονικό δόγμα αλλά προσπάθησε να κατανοήσει τι σημαίνουν αυτές οι εμπειρίες για την ανθρώπινη ύπαρξη.

Ακόμη πιο σημαντική υπήρξε η επιρροή του Carl Gustav Jung. Ο Jung είχε ήδη επιχειρήσει να γεφυρώσει την ψυχολογία με τον μύθο, τη θρησκεία και το σύμβολο. Η θεωρία του συλλογικού ασυνείδητου υπήρξε κεντρική για τη σκέψη του Mishlove. Σύμφωνα με αυτή, ο ανθρώπινος ψυχισμός περιέχει αρχετυπικές δομές που υπερβαίνουν το άτομο και επανεμφανίζονται σε διαφορετικούς πολιτισμούς και ιστορικές περιόδους.

Στο Flying Saucers: A Modern Myth of Things Seen in the Skies ο Jung υποστήριξε ότι τα UFO λειτουργούν ως σύγχρονα μυθολογικά σύμβολα. Πίστευε ότι ακόμη και αν υπάρχουν πραγματικά περιστατικά, η ψυχολογική και συμβολική διάστασή τους είναι εξίσου σημαντική με τη φυσική. Για τον Jung, οι ιπτάμενοι δίσκοι εμφανίστηκαν σε μια εποχή υπαρξιακού φόβου και πολιτισμικής κρίσης. Λειτουργούσαν σαν συμβολικές προβολές της συλλογικής αγωνίας της ανθρωπότητας.

Ο Mishlove υιοθέτησε βαθιά αυτή τη σκέψη. Μέσα από τη δική του οπτική, τα UFO μετατράπηκαν σε καθρέφτη της ανθρώπινης ψυχής , επισκέπτες από μλεσα. Η ουφολογία έπαψε να είναι αποκλειστικά ζήτημα φυσικών αντικειμένων και μετατράπηκε σε παράθυρο προς τη μελέτη της συνείδησης.

Αυτό έγινε ιδιαίτερα εμφανές μέσα από την εκπομπή Thinking Allowed. Για δεκαετίες, η εκπομπή αποτέλεσε τον μοναδικό χώρο όπου ιδιαίτεροι και πολυμαθείς άνθρωποι συζητούσαν γύρω από τη συνείδηση, την παραψυχολογία, τα UFO, τις επιθανάτιες εμπειρίες και τον μυστικισμό. Ο Mishlove πήρε συνεντεύξεις από ψυχολόγους, φυσικούς, experiencers, σαμάνους, remote viewers και ερευνητές της συνείδησης. Αυτό που τον ξεχώρισε από άλλους παρουσιαστές ήταν η φαινομενολογική του στάση. Δεν λειτουργούσε ως σκεπτικιστής ανακριτής αλλά αντίθετα , όντας ο ίδιος ερευνητής , προσπαθούσε πρώτα να κατανοήσει την ανθρώπινη εμπειρία μιλώντας απευθείας στις αυθεντίες . 

Μέσα από εκατοντάδες συνεντεύξεις παρατήρησε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Τα άτομα που είχαν βιώσει κάποιου είδους επαφή , περιέγραφαν όχι μόνο παράξενα αντικείμενα αλλά και βαθιές αλλοιώσεις της αντίληψης. Αναφέρονταν σε τηλεπαθητική επικοινωνία, διαστολή του χρόνου, αίσθηση αποσύνδεσης από τη συμβατική πραγματικότητα και σε βάθος χρόνου ,  υπαρξιακή μεταμόρφωση. Το στοιχείο αυτό οδήγησε τον Mishlove σε μια ριζική αναθεώρηση της σκέψης του. Το πραγματικό μυστήριο ίσως δεν είναι ένα εξωγήινο σκάφος αλλά η ίδια η εμπειρία της επαφής .

Εδώ εμφανίζεται η έννοια του οντολογικου σοκ , ίσως το σημαντικότερο ψυχολογικό στοιχείο της σύγχρονης ουφολογίας. Το Οντολογικό σοκ περιγράφει την κατάρρευση της κοσμοθεωρίας που βιώνει ένας άνθρωπος όταν έρχεται αντιμέτωπος με μια εμπειρία που δεν μπορεί να ενταχθεί στο υπάρχον μοντέλο πραγματικότητας. Οι " εμπειρικοί " συχνά περιγράφουν ότι μετά την εμπειρία δεν μπορούν πλέον να δουν τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο. Η καθημερινή πραγματικότητα χάνει τη σταθερότητά της. Οι βασικές βεβαιότητες γύρω από τη φύση του χρόνου, της ύλης και της ανθρώπινης ταυτότητας αρχίζουν να διαλύονται.

Το Σοκ μοιάζει με υπαρξιακό τσουνάμι. Η εμπειρία αποσταθεροποιεί ολόκληρη τη γνωστική δομή του ατόμου. Ο εμπειρικός αισθάνεται ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο παράξενη, ρευστή και μυστηριώδης από όσο πίστευε. Οι περισσότεροι αρχίζουν να ψάχνουν την αλήθεια. Πολλοί αναφέρουν βαθιά κρίση ταυτότητας, αποξένωση από την κοινωνία και αδυναμία επικοινωνίας του βιώματος στους άλλους ανθρώπους , χαρακτηριστικά που απέδιδαν παλαιότερα στους νεραιδοπαρμένους . 

Ο Mishlove αντιλήφθηκε ότι αυτό το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο στις εμπειρίες με ΑΤΙΑ . Παρόμοιες καταστάσεις εμφανίζονται στις μυστικιστικές εμπειρίες, στις επιθανάτιες εμπειρίες, στα ψυχεδελικά οράματα και στις σαμανικές μυήσεις. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το άτομο βιώνει μια προσωρινή κατάρρευση της συνηθισμένης πραγματικότητας και στη συνέχεια μια επανασύνθεση της κοσμοθεωρίας του.

Αυτή η διαδικασία θυμίζει έντονα τις παραδοσιακές μυητικές κρίσεις των σαμανικών πολιτισμών. Σε πολλές κουλτούρες, ο σαμάνος περνούσε μέσα από περίοδο αποδιοργάνωσης, ψυχικού χάους και υπαρξιακής διάλυσης πριν αποκτήσει νέα σχέση με τον κόσμο. Ο Mishlove παρατήρησε ότι πολλοί "εμπειριστές" περνούν από κάποια παρόμοια διαδικασία. Μετά την εμπειρία, συχνά αποκτούν έντονη πνευματικότητα, χάνουν τον φόβο του θανάτου και νιώθουν ότι η πραγματικότητα διαθέτει βαθύτερη διάσταση.

Αυτό ακριβώς το στοιχείο συνδέει τη σκέψη του με τον John E. Mack. Ο Mack υποστήριζε ότι οι εμπειρίες επαφής δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά ως ψυχοπαθολογία. Αντίθετα, λειτουργούν σαν καταλύτες μεταμόρφωσης της συνείδησης. Παρότι δεν μπόρεσε να αποδείξει την  εξωγήινη παρουσία, πίστευε ότι τα άτομα που έρχονται σε επαφή ,  βιώνουν κάτι υπαρξιακά αληθινό που αμφισβητεί τις κυρίαρχες αντιλήψεις για την πραγματικότητα.

Εξίσου σημαντική υπήρξε και η επιρροή του Jacques Vallée. Ο Vallée εγκατέλειψε από νωρίς την απλή θεωρία των «διαστημικών επισκεπτών» και πρότεινε ότι το φαινόμενο UFO ίσως συνδέεται με έναν πολύ πιο περίπλοκο μηχανισμό αλληλεπίδρασης ανάμεσα στη συνείδηση και την πραγματικότητα. Στο Passport to Magonia συνέδεσε τις σύγχρονες εμπειρίες UFO με αρχαίους θρύλους για νεράιδες, δαίμονες και υπερφυσικές εμφανίσεις. Η βασική του ιδέα ήταν ότι το φαινόμενο αλλάζει μορφή ανάλογα με την πολιτισμική εποχή. Στον Μεσαίωνα εμφανιζόταν ως θρησκευτικό θαύμα. Στη σύγχρονη τεχνολογική κοινωνία εμφανίζεται ως εξωγήινη επαφή.

Ο Mishlove είδε σε αυτή τη θεωρία μια πιθανή γέφυρα ανάμεσα στην ψυχολογία, τον μύθο και την ουφολογία. Τα UFO άρχισαν να μοιάζουν λιγότερο με απλά φυσικά αντικείμενα και περισσότερο με εξωδιαστασιακά φαινόμενα που λειτουργούν στα όρια ανάμεσα στο μέσα και το έξω.

Αυτό συνδέεται και με τη λεγόμενη "εξωδιαστατική υπόθεση " , την ιδέα δηλαδή ότι οι οντότητες που περιγράφονται στις εμπειρίες επαφής ίσως δεν προέρχονται από άλλους πλανήτες ή όχι μόνο από άλλους πλανήτες αλλά από διαφορετικά επίπεδα πραγματικότητας ή συνείδησης. Ο Mishlove πίστευε ότι η σύγχρονη επιστήμη δεν κατανοεί ακόμη πλήρως τη φύση της συνείδησης ώστε να αποκλείσει τέτοιες πιθανότητες.

Η σύνδεση ανάμεσα στην παραψυχολογία και την κρίση του υλισμού γίνεται εδώ ιδιαίτερα εμφανής. Αν η συνείδηση διαθέτει μη τοπικές ιδιότητες, τότε το κλασικό μοντέλο που την αντιμετωπίζει ως προϊόν νευρωνικών διεργασιών ίσως είναι ανεπαρκές. Ο Mishlove ενδιαφέρθηκε έντονα για έρευνες γύρω από το remote viewing και τις μη τοπικές θεωρίες συνείδησης. Οι μη τοπικές θεωρίες συνείδησης προτείνουν μια ριζική εναλλακτική προσέγγιση στο παραδοσιακό υλιστικό μοντέλο της νευροεπιστήμης, υποστηρίζοντας ότι ο ανθρώπινος νους δεν παράγεται από την εγκεφαλική δραστηριότητα ούτε περιορίζεται μέσα στα όρια του κρανίου. Σύμφωνα με αυτή την οπτική, ο εγκέφαλος δεν λειτουργεί ως γεννήτρια σκέψεων και συναισθημάτων, αλλά ως ένας εξελιγμένος βιολογικός δέκτης ή μετατροπέας που συντονίζεται με ένα προϋπάρχον, καθολικό και διάχυτο πεδίο συνειδητότητας, όπως ακριβώς μια τηλεόραση αναπαράγει εικόνες χωρίς να τις δημιουργεί στο εσωτερικό της. Στο προσκήνιο αυτών των θεωριών βρίσκονται διάφορα μοντέλα, με κυριότερο το μοντέλο της μετάδοσης που εισήγαγε ο Dr. Larry Dossey το 1989, το οποίο ορίζει ότι η συνείδηση λειτουργεί ανεξάρτητα από το φυσικό σώμα, τον τρισδιάστατο χώρο και τον γραμμικό χρόνο, ενώ το νευρικό σύστημα δρα απλώς ως φίλτρο περιορισμού για τις ανάγκες της καθημερινής επιβίωσης. Παράλληλα, οι κβαντικές θεωρίες του νου επιχειρούν να δώσουν ένα φυσικό υπόβαθρο σε αυτή την ιδέα, με πιο διάσημη τη θεωρία Orch-OR των Roger Penrose και Stuart Hameroff, η οποία εντοπίζει την πηγή της συνείδησης σε κβαντικούς υπολογισμούς που λαμβάνουν χώρα στους μικροσωληνίσκους των νευρώνων και συνδέονται άμεσα με τη θεμελιώδη γεωμετρία του χωροχρόνου. Σε φιλοσοφικό επίπεδο, ο αναλυτικός ιδεαλισμός και ο πανψυχισμός ενισχύουν αυτή την τάση, θεωρώντας την ύλη ως δευτερεύον προϊόν και τη συνείδηση ως το πρωταρχικό δομικό στοιχείο του σύμπαντος, όπου ο εγκέφαλος απλώς εξατομικεύει ένα μικρό τμήμα της, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση του ατομικού εγώ. Μέσα από το Thinking Allowed πήρε συνεντεύξεις από μορφές όπως ο Russell Targ και ο Hal Puthoff, οι οποίοι υποστήριζαν ότι η ανθρώπινη συνείδηση μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες και άλλες παραμέτρους, να αποκτήσει πρόσβαση σε πληροφορίες πέρα από τους περιορισμούς του χώρου και του χρόνου.

Παρότι τέτοιες ιδέες παραμένουν αμφιλεγόμενες, ο Mishlove θεωρούσε ότι η πλήρης απόρριψή τους αποκαλύπτει περισσότερο τα φιλοσοφικά όρια της σύγχρονης επιστήμης παρά την ανυπαρξία του φαινομένου. Η άποψη του ήταν πως ο επιστημονικός υλισμός έχει μετατραπεί σε μεταφυσική θέση που αντιμετωπίζεται λανθασμένα ως αυτονόητη αλήθεια.

Στο βάθος της σκέψης του βρίσκεται μια αιρετική φιλοσοφική προσέγγιση : ότι η συνείδηση ίσως είναι θεμελιώδης ιδιότητα της πραγματικότητας και όχι δευτερογενές προϊόν της ύλης. Αυτή η θέση τον φέρνει κοντά σε φιλοσοφικά ρεύματα όπως ο ιδεαλισμός, ο πανψυχισμός και τις θεωρίες της μη-τοπικής συνείδησης. Η πραγματικότητα, μέσα από αυτή την οπτική, δεν είναι απλώς ένα μηχανικό σύστημα υλικών αλληλεπιδράσεων αλλά ένα πεδίο στο οποίο η συνείδηση παίζει πρωταρχικό ρόλο.

Το 2021 ο Mishlove βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης όταν κέρδισε βραβείο του Bigelow Institute for Consciousness Studies για την εργασία του σχετική με τη συνέχιση της συνείδησης μετά τον θάνατο. Η βράβευση αυτή συνοψίζει ίσως ολόκληρη τη φιλοσοφική του πορεία. Για τον Mishlove, το πραγματικό μυστήριο δεν είναι μόνο αν υπάρχουν UFO αλλά αν η ανθρώπινη συνείδηση υπερβαίνει τα όρια που της αποδίδει ο υλισμός.

Η σύγχρονη εποχή των UAP επανέφερε πολλές από αυτές τις συζητήσεις. Οι αποχαρακτηρισμένες καταγραφές του United States Department of Defense και οι δημόσιες ακροάσεις γύρω από άγνωστα εναέρια φαινόμενα δημιούργησαν μια νέα επιστημολογική κρίση που αφορά την αδυναμία της σύγχρονης κοινωνίας να συμφωνήσει σε βασικά γεγονότα και στο τι συνιστά «αλήθεια». Η κρίση αυτή δεν αφορά το τι είναι αληθές, αλλά τις μεθόδους, τα κανάλια και τις αυθεντίες μέσω των οποίων μαθαίνουμε και εμπιστευόμαστε την πληροφορία Το ζήτημα πλέον δεν αφορά μόνο το αν υπάρχουν άγνωστα αντικείμενα αλλά τα όρια της ίδιας της ανθρώπινης γνώσης. Τι θεωρούμε πραγματικό; Ποια είναι τα όρια της επιστημονικής μεθόδου; Είναι η πραγματικότητα πιο παράξενη από όσο επιτρέπει η υλιστική κοσμοθεωρία;

Ο Mishlove δεν προσέφερε οριστικές απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Η αξία του βρίσκεται αλλού. Άλλαξε την πορεία της δημόσιας συζήτησης. Αντί να αναζητά απλώς αποδείξεις εξωγήινης ζωής, προσπάθησε να κατανοήσει γιατί ορισμένες εμπειρίες μεταμορφώνουν τόσο βαθιά όσους τις βιώνουν.

Μέσα από αυτή τη μετατόπιση, η ουφολογία μετατρέπεται σε μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης και της σχέσης της με το άγνωστο. Τα UFO παύουν να είναι αποκλειστικά φυσικά αντικείμενα και μετατρέπονται σε ρήγματα μέσα στην κανονικότητα της πραγματικότητας. Το οντολογικό σοκ που προκαλούν αποκαλύπτει ίσως κάτι βαθύτερο: ότι η σύγχρονη ανθρωπότητα ζει μέσα σε μια εξαιρετικά περιορισμένη εικόνα για τον εαυτό της και για το σύμπαν.

Ίσως τελικά το σημαντικότερο ερώτημα να είναι το τι ακριβώς είναι αυτό που αποκαλούμε πραγματικότητα. Και ίσως η μεγαλύτερη συνεισφορά του Jeffrey Mishlove να βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την υπενθύμιση: ότι η ανθρώπινη συνείδηση παραμένει ένα από τα βαθύτερα και πιο ανεξήγητα μυστήρια του σύμπαντος.



Jeffrey Mishlove: «Jacques, ως επιστήμονας, υποστηρίζεις ότι η φυσική πραγματικότητα των UFO ίσως δεν είναι το πιο σημαντικό κομμάτι του φαινομένου. Τι εννοείς με αυτό;»
Jacques Vallée: «Ακριβώς, Jeffrey. Ακόμα κι αν αποδείξουμε τη φυσική τους υπόσταση, το γεγονός ότι οι άνθρωποι βιώνουν αυτές τις εμπειρίες και αλλάζει ριζικά η ψυχολογία και η κοσμοθεωρία τους, αποτελεί ένα κοινωνικό και ψυχολογικό φαινόμενο που χρήζει επιστημονικής εξέτασης. Τα UFO λειτουργούν σαν ένας "μηχανισμός ελέγχου" (control system) της ανθρώπινης συνείδησης. Δεν πρόκειται απλώς για επισκέπτες από άλλους πλανήτες, αλλά για κάτι που αλληλεπιδρά με τη δική μας πραγματικότητα με τρόπους που αμφισβητούν την ίδια την έννοια του χρόνου και του χώρου.»

 Απόσπασμα από τη συνέντευξη με τον Terence McKenna
Θεματική: «The UFO as an Archetype»
Terence McKenna: «Η κύρια λειτουργία των UFO, ανεξάρτητα από την υλική τους προέλευση, είναι να αποκαταστήσουν την ισορροπία στη σύγχρονη ανθρώπινη κουλτούρα. Ζούμε σε μια εποχή ακραίου ορθολογισμού και υλισμού. Το UFO εμφανίζεται ως το απόλυτο μυστήριο, ως ένας σύγχρονος ζωντανός μύθος που σπάει τα δεσμά της δυτικής λογικής και μας αναγκάζει να στρέψουμε το βλέμμα μας στο άγνωστο και στο υπερβατικό.»

Jeffrey Mishlove: «Fred, ως φυσικός, πώς εξηγείς την ικανότητα των σαμάνων να θεραπεύουν ή να βλέπουν πράγματα πέρα από τον κανονικό χρόνο και χώρο;»
Fred Alan Wolf: «Οι σαμάνοι βλέπουν τον κόσμο ως ένα πλέγμα από δονήσεις και συντονισμό. Όταν μπαίνουν σε έκσταση, είναι σαν να αλλάζουν τη συχνότητα του εγκεφάλου τους για να αλληλεπιδράσουν με παράλληλα σύμπαντα. Για έναν σαμάνο, ο κόσμος των πνευμάτων ή ο κόσμος των νεκρών δεν είναι μια ψευδαίσθηση· είναι μια πραγματική, εναλλακτική διάσταση της πραγματικότητας. Στη δυτική φυσική, αρχίζουμε τώρα να κατανοούμε μέσω της κβαντομηχανικής ότι η παρατήρηση διαμορφώνει την ύλη. Ο σαμάνος το γνωρίζει αυτό διαισθητικά και χρησιμοποιεί τη συνείδησή του ως εργαλείο για να αλλάξει τη φυσική κατάσταση του ασθενούς.»

# Βιβλιογραφία

The Varieties of Religious Experience. Longmans, Green & Co., 1902.

Flying Saucers: A Modern Myth of Things Seen in the Skies. Princeton University Press, 1959.

The Roots of Consciousness. Random House, 1975.

Passport to Magonia. Henry Regnery Company, 1969.

Dimensions: A Casebook of Alien Contact. Ballantine Books, 1988.

Abduction: Human Encounters with Aliens. Scribner, 1994.

The Holotropic Mind. HarperCollins, 1992.

The Cosmic Game. SUNY Press, 1998.

Authors of the Impossible. University of Chicago Press, 2010.

Τhe Flip. Bellevue Literary Press, 2019.

Daimonic Reality: A Field Guide to the Otherworld. Viking, 1994.

American Cosmic. Oxford University Press, 2019.

UFOs: Generals, Pilots, and Government Officials Go on the Record. Crown Publishing, 2010.

The Trickster and the Paranormal. Xlibris, 2001.

Supernatural. Century, 2005.

Breaking Open the Head. Broadway Books, 2002.

Beyond UFOs. Conscious Living LLC, 2018.

Irreducible Mind. Rowman & Littlefield, 2007.

Consciousness Beyond Life. HarperOne, 2010.

Real Magic. Harmony Books, 2018.

The Case Against Reality. W. W. Norton & Company, 2019.

Galileo's Error. Pantheon Books, 2019.

Why Materialism Is Baloney. Iff Books, 2014.

Science Set Free. Deepak Chopra Books, 2012.

The Holographic Universe. Harper Perennial, 1991.

Alien Information Theory. Persistently, 2019.

Messengers of Deception. And/Or Press, 1979.

The Invisible College. Dutton, 1975.

Surviving Death. Crown Publishing, 2017.

Parapsychology: A Handbook for the 21st Century. McFarland, 2015.

Bigelow Institute for Consciousness Studies. Essays on the Survival of Human Consciousness After Permanent Bodily Death, 2021.