Το παρόν δοκίμιο υποστηρίζει ότι οι σύγχρονες αφηγήσεις περί εξωγήινων απαγωγών, παρά τον τεχνολογικό τους μανδύα και την υλιστική τους επιφάνεια, αποτελούν στην πραγματικότητα μια αναβίωση των αρχαϊκών μυητικών τελετουργιών, όπως αυτές αναλύθηκαν διεξοδικά από τον Mircea Eliade. Στην καρδιά του φαινομένου δεν βρίσκεται μια εξωγήινη επέμβαση, αλλά η διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου για υπέρβαση, η οποία, σε έναν κόσμο απογυμνωμένο από παραδοσιακή θρησκευτικότητα, αναζητά διέξοδο μέσα από το λεγόμενο τεχνολογικό ιερό. Ο Mircea Eliade δεν υπήρξε απλώς ένας ιστορικός των θρησκειών, αλλά ο αρχιτέκτονας μιας νέας ανθρωπολογίας που προσέγγισε το ιερό ως θεμελιώδη δομή της ανθρώπινης συνείδησης. Για τον Eliade, η ουσία της θρησκευτικής εμπειρίας δεν εντοπίζεται στην ιστορική της αλληλουχία, αλλά στην ιεροφάνεια, τη στιγμή δηλαδή όπου το ιερό εισβάλλει στον καθημερινό, ομοιογενή κόσμο. Η μεθοδολογία του, γνωστή ως δημιουργική ερμηνευτική, δεν αναζητά τα αίτια μιας θρησκευτικής πίστης, αλλά το νόημα που αυτή προσδίδει στην ύπαρξη του υποκειμένου. Ο Eliade υποστήριζε ότι ο άνθρωπος είναι εξ ορισμού homo religiosus, ένα ον που, ακόμα και στην πιο εκκοσμικευμένη του μορφή, δεν παύει να αναζητά το κέντρο του κόσμου, ένα σημείο όπου ο ιστορικός χρόνος καταλύεται και το υποκείμενο μεταφέρεται στο μυθικό χρόνο των απαρχών, εκεί όπου η πραγματικότητα αποκτά ξανά νόημα και ιερότητα. Η κρίση του σύγχρονου πολιτισμού, κατά τον Eliade, πηγάζει από τον τρόμο της ιστορίας, καθώς ο σύγχρονος άνθρωπος είναι εγκλωβισμένος σε μια γραμμική, ορθολογική ιστορικότητα που είναι συχνά βίαιη, κενή και αποξενωτική. Τα UFO εμφανίζονται ως μια ρωγμή σε αυτόν τον εγκλωβισμό, αποτελώντας μια υπόσχεση εξόδου από την ιστορική γραμμικότητα, μια σύγχρονη εικονογραφία που υπόσχεται στον άνθρωπο ότι ο κόσμος δεν είναι μια τυχαία μηχανή, αλλά ένας τόπος γεμάτος από το Άλλο και το ιερό.
Στο μνημειώδες έργο του Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy, ο Eliade ανατέμνει την ουσία της ανθρώπινης μεταμόρφωσης μέσα από το πρότυπο του σαμάνου, ο οποίος δεν είναι ένας παρανοϊκός που βιώνει ψευδαισθήσεις, αλλά ο τεχνικός της έκστασης που έχει υποστεί έναν συμβολικό θάνατο. Η σαμανική κλήση ξεκινά συχνά με μια μυητική ασθένεια, μια κρίση που αποδιοργανώνει την ταυτότητα του υποκειμένου, κατά την οποία ο σαμάνος οδηγείται από πνεύματα σε μια άλλη διάσταση, όπου το σώμα του τεμαχίζεται και ανασυντίθεται. Αυτή η χειρουργική επέμβαση από ανώτερες οντότητες είναι ο ιερός κανόνας της μεταμόρφωσης, ο οποίος αντηχεί με συγκλονιστικό τρόπο στις αφηγήσεις που κατέγραψε ο John E. Mack. Αν εφαρμόσουμε το ελιαντικό μοντέλο, παρατηρούμε ότι η μυητική κρίση αντιστοιχεί στην πρόδρομη φάση της απαγωγής με το έντονο άγχος και τα κενά χρόνου, οι πνευματικοί οδηγοί του σαμανισμού αντιστοιχούν στους Γκρίζους εξωγήινους, ενώ ο διαμελισμός και η εξέταση στον κάτω κόσμο ταυτίζονται με τις ιατρικές εξετάσεις στο σκάφος και την αφαίρεση οργάνων. Η επιμονή του Eliade σε αυτό το μοτίβο είναι αποκαλυπτική, καθώς για τον σαμάνο, όπως και για τους απαχθέντες του Mack, ο διαμελισμός είναι μια αντικειμενική πραγματικότητα που συμβαίνει σε ένα άλλο επίπεδο ύπαρξης. Δεν πρόκειται για τουρίστες από το διάστημα, αλλά για μια βίαιη αφύπνιση, όπου το σώμα του απαχθέντος παύει να είναι ιδιοκτησία του και μετατρέπεται σε εργαστήριο μιας ανώτερης νοημοσύνης, ακριβώς όπως το σώμα του σαμάνου γίνεται αντικείμενο επεξεργασίας από τα πνεύματα για την απόκτηση μιας νέας, υπερβατικής γνώσης.
Στο έργο Rites and Symbols of Initiation, ο Eliade αναλύει την έννοια της οριακότητας, επισημαίνοντας ότι η μύηση απαιτεί την έξοδο από τον βέβηλο κόσμο, όπου το υποκείμενο πρέπει να απομονωθεί και να γίνει ένας κανένας για να μπορέσει να επαναπροσδιοριστεί. Οι αφηγήσεις απαγωγής λειτουργούν ως σύγχρονες οριακές καταστάσεις, καθώς το άτομο αποσπάται βίαια από τον οικείο προσωπικό του χώρο και μεταφέρεται σε έναν μη ανθρώπινο τόπο, όπου ο χρόνος είναι ρευστός και το άτομο υφίσταται την εξέταση. Τα εμφυτεύματα που αναφέρονται συχνά στις αφηγήσεις αντιστοιχούν στις ιερότητες, όπως πέτρες ή κρύσταλλα, που οι σαμάνοι λαμβάνουν από τα πνεύματα ως σύμβολα δύναμης, με την τεχνολογική ορολογία να αποτελεί απλώς το φίλτρο μέσω του οποίου ο σύγχρονος άνθρωπος προσπαθεί να ονομάσει το ιερό. Για τον Eliade, ο μύθος δεν πεθαίνει ποτέ, απλώς μεταμφιέζεται, και το UFO είναι η ιεροφάνεια της εποχής μας, η σύγχρονη εκδοχή του άρματος φωτός των αρχαίων, με τη δομή της εμπειρίας να παραμένει ίδια, χαρακτηριζόμενη από τη ρήξη της πραγματικότητας, το δέος και την οντολογική αναγέννηση. Ο John E. Mack, ακολουθώντας τη φαινομενολογική παράδοση του Eliade, κατανόησε ότι το φαινόμενο των UFO δεν μπορεί να περιοριστεί στην ψυχιατρική παθολογία, αλλά αποτελεί ένα οντολογικό γεγονός. Οι απαχθέντες που επιστρέφουν φέρουν το τραύμα της αποκάλυψης, μια ριζική αλλαγή στην αξιακή τους δομή και μια νοσταλγία για μια πραγματικότητα που είναι πολύ πιο περίπλοκη από την υλιστική τους καθημερινότητα. Επομένως, η ουφολογία δεν είναι μια ψευδοεπιστήμη, αλλά μια μηχανή παραγωγής νοήματος, μέσα από την οποία ο homo religiosus του 21ου αιώνα διεκδικεί την επιστροφή του στο ιερό, ακόμα και αν αυτή η επιστροφή πραγματοποιείται μέσα από την αγωνία και το δέος της απαγωγής, αποδεικνύοντας ότι η ανθρώπινη ψυχή εξακολουθεί να αναζητά το υπερβατικό ακόμα και στους πιο απόμακρους, τεχνολογικούς ορίζοντες του μέλλοντος.
Η μετάβαση από το αρχαϊκό σαμανικό μοτίβο στην ουφολογική πραγματικότητα της εποχής μας δεν αποτελεί μια ιστορική ασυνέχεια, αλλά μια βαθιά μεταλλαγή της μορφής μέσα από την οποία το ιερό εισβάλλει στην ανθρώπινη συνείδηση. Ιστορικά, ο σαμανισμός υπήρξε το κυρίαρχο πλαίσιο ερμηνείας του αγνώστου σε κοινωνίες όπου η φύση ήταν έμψυχη και κατοικημένη από πνεύματα. Σε εκείνο το στάδιο της ανθρώπινης εξέλιξης, η επαφή με το Άλλο απαιτούσε μια οργανική, τελετουργική προετοιμασία, όπου ο σαμάνος, μέσω της έκστασης, γεφύρωνε το χάσμα μεταξύ του κόσμου των ανθρώπων και του κόσμου των πνευματικών οντοτήτων. Με την έλευση του επιστημονικού ορθολογισμού και την απομάγευση του κόσμου, οι παραδοσιακές αυτές οδοί έκλεισαν, όχι όμως επειδή εξέλιπε η εμπειρία, αλλά επειδή μετακινήθηκε το σύστημα αναφοράς.
Πρακτικά, η μετατόπιση από τον σαμάνο στον απαχθέντα αντικατοπτρίζει την αλλαγή του λεξιλογίου με το οποίο ο δυτικός άνθρωπος προσδίδει νόημα στο ανείπωτο. Εκεί που ο αρχαϊκός μυημένος έβλεπε πνεύματα, δαίμονες ή θεότητες, ο σύγχρονος άνθρωπος βλέπει εξωγήινους νοήμονες όντα, διαστημόπλοια και τεχνολογικές κατασκευές. Η πρακτική της επαφής παραμένει, ωστόσο, συγκλονιστικά ίδια. Όπως ο σαμάνος συναντούσε τις οντότητες στο δάσος ή σε μια ονειρική διάσταση, έτσι και ο απαχθέντας συναντά το Άλλο στον οικείο, αλλά ξαφνικά αλλοιωμένο χώρο του υπνοδωματίου του. Η ρήξη της πραγματικότητας δεν συμβαίνει πλέον μέσω μιας τελετουργίας, αλλά μέσω μιας απρόσκλητης και συχνά τρομακτικής εισβολής, η οποία όμως, στο τέλος της διαδρομής, προσφέρει την ίδια οντολογική αναδιάταξη.
Το πέρασμα από τη σαμανική εμπειρία στην εξωγήινη αποτελεί, κατά συνέπεια, μια εξελικτική διαδρομή της ανθρώπινης φαντασιακής γεωγραφίας. Οι ουρανοί, που κάποτε ήταν η κατοικία των θεών και των πνευμάτων, μετατράπηκαν στον χώρο όπου η τεχνολογική μας φαντασίωση τοποθετεί τους «αστέρες επισκέπτες». Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι εμπειρίες αυτές δεν αποτελούν προϊόντα της επιστημονικής φαντασίας, αλλά επαναλαμβανόμενες συναντήσεις με το ακατάληπτο. Ο τρόπος που το σώμα αντιδρά —η παράλυση, η αίσθηση του αιωρούμενου βάρους, η έντονη αίσθηση ότι το υποκείμενο γίνεται αντικείμενο μελέτης— συνδέει πρακτικά τις ιεροτελεστίες του παρελθόντος με τις αναφορές των απαχθέντων του 20ού και 21ου αιώνα. Η σαμανική εμπειρία ήταν μια μύηση στη δομή του κόσμου, ενώ η εξωγήινη εμπειρία αποτελεί, στο πλαίσιο της σύγχρονης μυθολογίας, μια μύηση στην απεραντοσύνη του σύμπαντος και στην πιθανότητα μιας μη ανθρώπινης νοημοσύνης. Έτσι, το χάσμα μεταξύ του αρχαίου σαμάνου και του σύγχρονου απαχθέντος γεφυρώνεται από τη σταθερή ανάγκη του ανθρώπου να νοηματοδοτήσει την παρουσία του Άλλου, αποδεικνύοντας ότι, παρά την τεχνολογική μας πρόοδο, η ιερή δομή της μύησης παραμένει η βασική οδός μέσα από την οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι με τα όρια της ύπαρξής μας.
Η ανάλυση της σύγχρονης ουφολογίας μέσα από το ελιαντικό πρίσμα απαιτεί να δούμε το «εξωγήινο» όχι ως ένα βιολογικό ον που διασχίζει τον γαλαξία, αλλά ως μια ιεροφάνεια που οικειοποιείται τη γλώσσα της αστροναυτικής για να διαπεράσει το φράγμα της εκκοσμικευμένης συνείδησης. Για τον Eliade, η θρησκευτικότητα δεν είναι ένα σύνολο δεισιδαιμονιών που καταργήθηκαν από τη νεωτερικότητα, αλλά μια εγγενής λειτουργία του ανθρώπινου πνεύματος που, όταν στερείται τα παραδοσιακά κανάλια έκφρασης, αναζητά νέες, υπόγειες διαδρομές. Η ουφολογία, σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι μια παρεκτροπή της λογικής, αλλά μια ακούσια επιστροφή του απωθημένου ιερού, μια προσπάθεια του σύγχρονου ανθρώπου να ανακτήσει τη σύνδεσή του με το Άλλο μέσω της μοναδικής οντολογίας που αναγνωρίζει ως έγκυρη: της τεχνολογίας.
Στο έργο του The Myth of the Eternal Return, ο Eliade υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος του αρχαϊκού κόσμου ζούσε μέσα στη διαρκή ανανέωση του χρόνου, αντιλαμβανόμενος τα γεγονότα της ζωής του ως επαναλήψεις κοσμογονικών πράξεων. Στη σύγχρονη ουφολογία, ο κοσμογονικός χρόνος μετατοπίζεται στο μέλλον ή σε άλλες διαστάσεις. Οι επισκέπτες δεν έρχονται απλώς από έναν μακρινό πλανήτη· έρχονται από μια άλλη τάξη πραγματικότητας που διατηρεί την αρχέγονη ισχύ του ιερού. Όταν ένας απαχθέντας περιγράφει τη στιγμή της επαφής, η χρονική ανωμαλία —το περιβόητο χαμένο χρόνο— δεν είναι ένα κλινικό σύμπτωμα, αλλά η στιγμή όπου ο ιστορικός χρόνος καταρρέει. Το υποκείμενο βγαίνει από το εδώ και τώρα της γραμμικής αιτιότητας και εισέρχεται σε έναν χρόνο που δεν μετριέται με ρολόγια, αλλά με την ένταση της υπαρξιακής αποκάλυψης. Είναι ο χρόνος του μύθου, όπου το Άλλο μπορεί να κάνει τα πάντα, γιατί δεν δεσμεύεται από τους νόμους της ανθρώπινης ιστορίας.
Εμβαθύνοντας περαιτέρω, η ουφολογία λειτουργεί ως μια τεχνολογική αναπαράσταση της ουράνιας ανόδου που αναλύει ο Eliade στα Myths, Dreams and Mysteries. Στις παραδοσιακές κοινωνίες, ο ουρανός ήταν ο χώρος της απόλυτης υπέρβασης, ο τόπος όπου κατοικούσαν οι θεοί που είχαν αποσυρθεί από την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Σήμερα, το διάστημα έχει αντικαταστήσει τον επουράνιο παράδεισο ως το κατεξοχήν πεδίο του υπερβατικού. Τα διαστημόπλοια λειτουργούν ως ιερά άρματα που γεφυρώνουν το χάσμα μεταξύ της Γης και του Απείρου. Ο εξωγήινος δεν είναι τίποτα άλλο από τη σύγχρονη ενσάρκωση του αγγέλου ή του πνεύματος που κατεβαίνει για να μεταφέρει μια αλήθεια που ο άνθρωπος δεν μπορεί να συλλάβει με τα δικά του μέσα. Η απαγωγή είναι η σύγχρονη τελετουργική ανάληψη: το υποκείμενο αφαιρείται από το βέβηλο περιβάλλον του, ανεβαίνει σε έναν ουράνιο χώρο, υφίσταται την αποδόμηση της προσωπικότητάς του και επιστρέφει αλλαγμένο, φέροντας μια γνώση που συχνά αφορά τη σωτηρία του πλανήτη ή την πνευματική εξέλιξη της ανθρωπότητας.
Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον το πώς η ανάλυση του Eliade για την ιερότητα του χώρου εφαρμόζεται στις τοποθεσίες των επαφών. Στα ιερά κείμενα του Eliade, το κέντρο του κόσμου ορίζεται ως ένας χώρος όπου η επικοινωνία με το θείο είναι εφικτή, ένας τόπος που ανοίγει προς τα πάνω. Στις αφηγήσεις UFO, παρατηρούμε συχνά ότι οι επαφές συμβαίνουν σε οριακούς χώρους: απομονωμένους επαρχιακούς δρόμους, μοναχικές κατοικίες ή κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν η φαινομενική σταθερότητα του κόσμου υποχωρεί. Αυτοί οι τόποι μετατρέπονται, έστω και για λίγο, σε ιερά κέντρα, όπου το πέπλο ανάμεσα στην ορατή και την αόρατη πραγματικότητα λεπταίνει. Η τεχνολογική φύση των αντικειμένων που εμφανίζονται δεν ακυρώνει τον ιερό χαρακτήρα της στιγμής, αλλά τον ενισχύει, προσδίδοντας στο φαινόμενο την αύρα ενός θαύματος που απαιτεί πίστη ή, τουλάχιστον, μια ριζική αμφισβήτηση της λογικής. Στο πλαίσιο αυτό, το έργο του John E. Mack, ιδωμένο μέσα από τον Eliade, παύει να είναι μια αμφιλεγόμενη μελέτη ψυχιατρικής και γίνεται μια μελέτη θρησκευτικής φαινομενολογίας. Ο Mack παρατήρησε ότι οι εμπειρίες αυτές δημιουργούν μια αλλαγή οντολογικής κλίμακας στους αφηγητές, οι οποίοι εγκαταλείπουν τις παλιές τους πεποιθήσεις και στρέφονται προς μια πνευματικότητα που τονίζει τη διασύνδεση των πάντων. Αυτό ακριβώς περιγράφει ο Eliade ως το αποτέλεσμα της αυθεντικής μύησης: το υποκείμενο δεν μαθαίνει απλώς κάτι νέο, αλλά γίνεται κάτι νέο.
Η σύγχρονη ουφολογία εντάσσεται έτσι σε μια ευρύτερη οικογένεια νεωτερικών μύθων, όπως οι θεωρίες για την προσομοίωση ή η επιδίωξη της ψηφιακής αθανασίας, που επιχειρούν να ερμηνεύσουν την ύπαρξή μας σε έναν κόσμο που έχει καταστεί αδιαφανής. Όπως ακριβώς ο homo religiosus του παρελθόντος προσέβλεπε στην ένωση με το θείο για να υπερβεί τη φθορά του θανάτου, έτσι και ο σύγχρονος άνθρωπος αναζητά σε αυτούς τους μύθους μια κοσμική αναβάθμιση που θα τον απαλλάξει από το βάρος της ανθρώπινης πεπερασμένης φύσης. Ενώ ο ψηφιακός κόσμος μας απομονώνει πίσω από οθόνες, η ουφολογική εμπειρία μας ξεριζώνει βίαια από την ασφάλεια του εικονικού, επιβάλλοντας μια επαφή που είναι απόλυτα σωματική, επίπονη και ανατριχιαστικά πραγματική.
Αυτό μας οδηγεί στο κεντρικό συμπέρασμα για την αναγκαιότητα της μύησης ως πνευματικής εξέλιξης. Κατά τον Eliade, η μύηση δεν ήταν ποτέ μια προαιρετική διαδικασία· ήταν η προϋπόθεση για να γίνει κάποιος πλήρης άνθρωπος. Μέσα από τη δοκιμασία, τον συμβολικό θάνατο και την επαφή με το Άλλο, το άτομο έπαυε να είναι ένας βιολογικός οργανισμός και γινόταν ένα κοινωνικό και πνευματικό υποκείμενο με συνείδηση της κοσμικής του θέσης. Στον σύγχρονο, κατακερματισμένο κόσμο μας, η έλλειψη μύησης είναι η πραγματική μας τραγωδία. Ζούμε μια ζωή χωρίς ιερά ορόσημα, όπου η γέννηση και ο θάνατος τείνουν να μετατραπούν σε απλές βιολογικές διαδικασίες χωρίς μεταφυσικό βάθος. Η εμπειρία της επαφής λειτουργεί ως ένα άγριο υποκατάστατο αυτής της χαμένης μύησης. Είναι η αντίδραση της ανθρώπινης ψυχής απέναντι σε μια κοινωνία που έχει απομαγευτεί τόσο πολύ, ώστε το ιερό πρέπει να εισβάλει ως μια ξένη νοημοσύνη που μας αποδομεί.
Η αναγκαιότητα της μύησης έγκειται στο γεγονός ότι, χωρίς τη ρήξη της πραγματικότητας, δεν υπάρχει καμία πιθανότητα για πνευματική εξέλιξη. Παραμένουμε δέσμιοι των υλιστικών μας βεβαιοτήτων, ανίκανοι να διακρίνουμε την πολυδιάστατη φύση του Σύμπαντος. Η πνευματική εξέλιξη απαιτεί να αναγνωρίσουμε ότι η αναζήτηση του Άλλου είναι ουσιαστικά μια αναζήτηση του εαυτού μας σε ένα ανώτερο επίπεδο πραγματικότητας. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να πιστέψουμε στην κυριολεκτική ύπαρξη των εξωγήινων για να ωφεληθούμε από τη δύναμη του μύθου τους. Η πραγματική μύηση συμβαίνει τη στιγμή που αποδεχόμαστε ότι ο κόσμος μας δεν είναι παρά ένα μικρό κομμάτι μιας απέραντης και μυστηριώδους πραγματικότητας, και ότι η ανθρώπινη συνείδηση είναι σχεδιασμένη να συνομιλεί με το άπειρο. Συμπερασματικά, η ουφολογία δεν είναι το τέλος του ορθολογισμού, αλλά η αρχή μιας νέας συνθετικής αντίληψης. Η εξέλιξη του είδους μας δεν θα επιτευχθεί μόνο μέσω της τεχνολογικής προόδου, αλλά μέσω μιας εσωτερικής επανάστασης. Η απαγωγή είναι μια πρόσκληση σε μια διεύρυνση της συνείδησης, μια υπενθύμιση ότι το πνεύμα πάντα θα βρίσκει τρόπο να σπάσει το φράγμα και να μας θυμίσει το αρχέγονο δέος μας μπροστά στο μυστήριο της ύπαρξης. Η μύηση είναι, και θα παραμείνει, η μόνη οδός προς την αληθινή ανθρωπιά.
Βιβλίογραφία
Βιβλίογραφία
Eliade, M. (1954).** *The Myth of the Eternal Return: Cosmos and History*. Princeton University Press. (Απαραίτητο για την κατανόηση της αντίθεσης ιστορικού και μυθικού χρόνου).
Eliade, M. (1957).** *The Sacred and the Profane: The Nature of Religion*. Harcourt, Brace & World. (Η θεμελιώδης διάκριση των δύο επιπέδων πραγματικότητας).
Eliade, M. (1958).** *Rites and Symbols of Initiation: The Mysteries of Birth and Rebirth Revisited*. Harper & Row. (Η βάση για την ανάλυση της «μύησης» και του συμβολικού θανάτου).
Eliade, M. (1964).** *Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy*. Princeton University Press. (Το κείμενο-κλειδί για τη σύνδεση σαμανικού διαμελισμού και της εμπειρίας απαγωγής).
Eliade, M. (1963).** *Myth and Reality*. Harper & Row. (Για τη λειτουργία του μύθου στον σύγχρονο κόσμο).
Εliade, M. (1976).** *Myths, Dreams and Mysteries*. Harper Colophon Books. (Αναλύσεις για την ουράνια άνοδο και το αρχέτυπο του ουρανού).
Mack, J. E. (1994).** *Abduction: Human Encounters with Aliens*. Scribner. (Η κλινική βάση της ανάλυσης για τις εμπειρίες απαγωγής).
Mack, J. E. (1999).** *Passport to the Cosmos: Human Transformation and Alien Encounters*. Crown. (Η επέκταση της έρευνάς του προς την οντολογική και πνευματική μεταμόρφωση του υποκειμένου).
Jung, C. G. (1959).** *Flying Saucers: A Modern Myth of Things Seen in the Skies*. Routledge & Kegan Paul. (Η κλασική ψυχολογική ερμηνεία των UFO ως σύγχρονων αρχετύπων).
Turner, V. (1969).** *The Ritual Process: Structure and Anti-Structure*. Aldine Publishing. (Για την έννοια της «οριακότητας» - liminality).
Vallée, J. (1969).** *Passport to Magonia: From Folklore to Flying Saucers*. Regnery. (Η θεμελιώδης σύγκριση μεταξύ αρχαίων μύθων, ξωτικών και σύγχρονων UFO).
Campbell, J. (1949).** *The Hero with a Thousand Faces*. Pantheon Books. (Για την ευρύτερη κατανόηση του μονομύθου).
Bullard, T. E. (2010).** *The Myth and Mystery of UFOs*. University Press of Kansas. (Μια σύγχρονη μελέτη για την ουφολογία ως πολιτισμικό μύθο).
Kripal, J. J. (2010).** *Authors of the Impossible: The Paranormal and the Sacred*. University of Chicago Press. (Εξαιρετική ανάλυση για το πώς η σύγχρονη επιστήμη μπορεί να προσεγγίσει φαινόμενα «του αδύνατου» μέσα από τη φαινομενολογία).
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου